ميگويد انار تازه و قرمز ر ا از درخت ميگيرند بعد با يك سوراخ در پوستش تمام دانههاي دلش را خالي ميكنند و چند سوراخ هم به تنش ميزنند آن وقت از انار خالي شده صدايي در ميآيد شبيه صداي خوش ني و كساني هستند در كرمانكه به نوازندههاي انار يا به اصطلاح ساز سوتاكو معروفند. ميگويد چند سال پيش در جشنواره موسيقي جيرفت، تمام مهمانان خارجي دور پيرمرد كرماني جمع شده بودند كه داشت با انار مينواخت. اينها را سيد فواد توحيدي، نوازنده و آهنگساز گروه ارفع و پژوهشگر موسيقي نواحي كرمان ميگويد. همجواري كرمان با استانهاي هرمزگان، فارس، يزد، خراسان و سيستانوبلوچستان باعث شده تا اين استان داراي تنوع موسيقايي چشمگير و حيرتانگيزي باشد. اين را در اولين قطعه موسيقي كه هر كس در زندگيش ميشنود ميتوان دريافت؛ همان لالاييها كه به وسعت خاك كرمان متنوع است و زنان كرماني با لحن و ترانه متفاوت ميخوانندشان. از سوتك و جوغ تا كيبورد و ارگ كرمان نيز مانند بقيه استانهاي ايران داراي موسيقي نواحي غني است با يك عالمه سازي كه حتي يكبار هم اسمش را نشنيدهايم چه برسد به اين كه صدايش به گوشمان رسيده باشد. مگر آنكه شانس آورده باشيم و روزي در كوچه و پس كوچههاي كرمان گذرمان به پيرمرد يا پيرزني افتاده باشد كه سازي غريب را بنوازد يا آوازي بخواند و آرامآرام به خودمان بگوييم آهان، اين است موسيقي نواحي كرمان. سازها و صداها رو به فراموشي است و اساتيدش پشت به دنيا، اگر آنها نباشند بيشك موسيقي نواحي كرمان هم خواهد مرد، اين مرگ به نشانه پايان گسترهاي از سازها، نواها و مهمتر از همه خاطرههاي يك قوم است. مثل خيلي چيزهاي ديگر كه حالا افسانه شدهاند منتها در اين ميان فرقي هست و آن اين كه موسيقي نواحي كرمان با گسترهاي كه دارد ديگر قادر به شبيهسازي نيست مگر تمام سازها و ملوديهايش به نسل جوان منتقل شده باشند، نسلي كه بيشتر ترجيح ميدهد با گيتار و پيانو همراه باشد تا با چوغرو، جاريگ، كوزك، خلخال و... سيد فواد توحيدي، كه حاصل پژوهشهاي خود را از موسيقي نواحي كرمان در چندين كتاب و 15 سيدي به نام «كويرانه» ارائه داده است، ميگويد: «تا چند سال پيش خيليها حتي فكر ميكردند كرمان موسيقي نواحي ندارد. چند سال پيش من و ديگر پژوهشگران به اين صرافت افتاديم. كه واقعا دنبال موسيقي نواحيمان باشيم. من به راهنمايي محمدرضا درويشي مشغول شدم و بيش از 3 هزار نوازنده و خواننده موسيقي نواحي شناسايي كردم كه البته بيشترشان در حد آماتور مينوازند. همچنين بيش از 25 نوع ساز كشف كردم كه چند تا از آنها نه تنها در ايران بلكه در جهان منحصربهفرد هستند مانند چغور، جاريگ، جوغ، سورناي گلي، دورك، دايره رودهاي، بلبون، سوتاكو و چنگ قطي. موسيقي نواحي در نقشخواني قاليبافي، كاروانهاي شتر، لالاييها، عزاداريها و جشنها و... طيف گستردهاي دارد.» توحيدي كه همراه با گروهش در چندين كنسرت بينالمللي شركت كرده است از 8 سالگي ساز زدن را شروع كرده و اولين سازش دف بوده اما بعدها سازهاي تار، سهتار، عود و تنبور را هم ياد ميگيرد: «چون پدرهيچ وقت اجازه ياد گرفتن سازي را پيدا نكرد و به همين دليل ميخواست علاقهاش را در من جاودانه كند. او هر سازي كه ميخواستم فورا برايم تهيه ميكرد.» او همچنين سازي را نيز طراحي كرده است كه توسط استاد فولادي ساخته شده، اسم اين ساز «هوار» است اما توحيدي به اين علت كه آن را ساز بيريشه ميداند ميخواهد كه زياد درباره آن حرف زد ه نشود: «كار ابتكاري است و اصل و ريشه ندارد. صدايش بين تنبور و ديوان است و وسعت صدا دهيش از تمام سازها بيشتر. چند بار با اين ساز برنامه اجرا كردم اما سازي نيست كه اصالت داشته باشد.» ________________________________________ منبع: همشهری آنلاین
|
